Το Μανιφέστο του GNU

Το μανιφέστο του GNU (το οποίο ακολουθεί παρακάτω) γράφτηκε από τον Richard Stallman στο ξεκίνημα του Σχεδίου GNU, για να ζητήσει συμμετοχή και υποστήριξη. Κατά τα πρώτα χρόνια, είχε κάποιες ενημερώσεις ώστε να καταγράφει τις εξελίξεις, αλλά τώρα φαίνεται καλύτερο να παραμείνει χωρίς αλλαγές, όπως το είδε ο περισσότερος κόσμος.

Από τότε, μάθαμε για κάποιες κοινές παρεξηγήσεις τις οποίες, μια άλλη διατύπωση θα βοηθούσε να είχαν αποφευχθεί. Οι υποσημειώσεις του 1993, βοήθησαν στην εξάλειψη αυτών των παρεξηγήσεων.

Για ενημερωμένες πληροφορίες σχετικές με το διαθέσιμο Λογισμικό GNU, παρακαλώ δείτε τις διαθέσιμες πληροφορίες στον web server μας και ιδίως την λίστα του Λογισμικού. Για το πώς μπορείτε να βοηθήσετε, παρακαλώ δείτε το http://www.gnu.org/help.

Τί είναι το GNU; Το GNU δεν είναι Unix ! (Gnu's Not Unix!)

GNU, το οποίο είναι συντομογραφία του Gnu's Not Unix, είναι το όνομα του πλήρως συμβατού με Unix, λογισμικού συστήματος που γράφω, ώστε να το δώσω στον καθένα ελεύθερα, ώστε να το χρησιμοποιήσει. (1) Διάφοροι άλλοι εθελοντές, με βοηθούν. Χρειάζονται ιδιαίτερα, συνεισφορές σε χρόνο, χρήμα, λογισμικό  και εξοπλισμό.

Μέχρι τώρα, έχουμε έναν επεξεργαστή κειμένου, τον Emacs με Lisp για εγγραφή εντολών κειμένου, έναν διορθωτή πηγαίου κώδικα, έναν συμβατό με yacc  δημιουργό παραμέτρων, ένα πρόγραμμα για δεσμούς και κάπου 35 άλλα προγράμματα. Ένα κέλυφος (μεταφραστής εντολών) είναι σχεδόν έτοιμος.  Ένας νέος φορητός μεταγλωττιστής που θα βελτιστοποιεί την C έχει μεταγλωττίσει εαυτόν και μπορεί να διατεθεί φέτος. Ένας αρχικός πυρήνας υπάρχει, αλλά χρειάζονται αρκετά χαρακτηριστικά ακόμα, ώστε να εξομοιώσει το Unix. Όταν ο πυρήνας και ο μεταγλωττιστής είναι έτοιμα, θα είναι δυνατόν να διατεθεί ένα σύστημα GNU, ικανό για ανάπτυξη λογισμικού. Θα χρησιμοποιήσουμε τον TeX, ως τον επεξεργαστή κειμένου, αλλά και το nroff είναι υπό κατασκευή. Θα χρησιμοποιήσουμε το ελεύθερο, φορητό σύστημα παραθύρων X, επίσης. Κατόπιν, θα προσθέσουμε  ένα φορητό Common Lisp, ένα παιχνίδι Empire, ένα πρόγραμμα για λογιστικά φύλλα, και εκατοντάδες άλλα πράγματα συν τα on-line εγχειρίδια. Ελπίζουμε να προμηθεύσουμε, τελικά, όλα όσα συνήθως έρχονται μαζί με ένα σύστημα Unix και περισσότερα.

Το GNU, θα μπορεί να τρέχει προγράμματα Unix, αλλά δεν θα είναι ολόϊδιο με το Unix. Θα κάνουμε όλες τις βελτιώσεις που είναι κατάλληλες, βασισμένες στην εμπειρία μας με άλλα λειτουργικά συστήματα. Ειδικά, σκοπεύουμε να έχουμε μακρύτερα ονόματα αρχείων, αριθμό εκδόσεως αρχείων, ένα σύστημα αρχείων που απρόσβλητο από κρασαρίσματα, πιθανόν τελειοποίηση ονομάτων αρχείων, υποστήριξη οθόνης ανεξαρτήτως υπολογιστή, και ίσως ένα σύστημα εικονιδίων βασισμένο σε Lisp, στο οποίο διάφορα προγράμματα Lisp και κοινά προγράμματα Unix θα μπορούν να μοιράζονται μια κοινή οθόνη. Τόσο η C όσο και η Lisp θα είναι διαθέσιμες ως γλώσσες προγραμματισμού του συστήματος. Θα προσπαθήσουμε να υποστηρίξουμε τα UUCP, MIT Chaosnet, και τα πρωτόκολλα του Διαδικτύου για επικοινωνίες.

Το GNU στοχεύει κυρίως σε υπολογιστές στην κατηγορία των 68000/16000 με εικονική μνήμη, διότι είναι τα ευκολότερα μηχανήματα για να τρέξει σε αυτά. Η περαιτέρω προσπάθεια να τρέξει σε μικρότερα μηχανήματα, θα μείνει για όσους επιθυμούν να το χρησιμοποιήσουν σε αυτά.

Για την αποφυγή τρομερής σύγχυσης, παρακαλώ προφέρετε το αγγλικό γράμμα ‘G’στην λέξη ‘GNU’ όταν αναφέρεστε στο όνομα του σχεδίου αυτού. {Σ.τ.ΜτΦ.:  δηλαδή προφέρεται ως Τζη - Εν - Γιου}

Γιατί πρέπει να γράψω το GNU

Θεωρώ πώς ο χρυσός κανόνας είναι πώς, εάν μου αρέσει ένα πρόγραμμα, πρέπει να το μοιράζομαι με τους ανθρώπους που τους αρέσει το ίδιο πρόγραμμα. Οι πωλητές λογισμικού, θέλουν να μοιράσουν τους χρήστες και να τους κατακτήσουν, κάνοντας τον κάθε χρήστη να συμφωνεί να μην μοιράζει το πρόγραμμα με άλλους. Αρνούμαι να διαρρήξω την αλληλεγγύη με τους άλλους χρήστες κατ' αυτόν τον τρόπο. Δεν μπορώ με ήσυχη την συνείδηση να υπογράψω μια συμφωνία μη-αποκαλύψεως ή μια άδεια λογισμικού. Για χρόνια εργάστηκα στο Εργαστήριο Τεχνητής Νοημοσύνης ώστε να αντιταχθώ σε τέτοιες κλίσεις και αφιλόξενες πρακτικές, αλλά τελικά όλα είχαν πάει υπερβολικά μακριά: δεν μπορούσα να παραμένω σε ένα ίδρυμα όπου συμβαίνουν τέτοια πράγματα για μένα, ενάντια στη θελησή μου.

Για να μπορώ να συνεχίσω να χρησιμοποιώ υπολογιστές χωρίς να αισθάνομαι άτιμος, αποφάσισα να οργανώσω ένα ικανό σώμα Ελεύθερου Λογισμικού, ώστε να τα καταφέρνω χωρίς κανένα λογισμικό που δεν είναι Ελεύθερο. Παραιτήθηκα από το Εργαστήριο Τεχνητής Νοημοσύνης, ώστε να αρνηθώ στο MIT, οποιαδήποτε νομική δικαιολογία που να με εμποδίσει να διαθέσω το GNU.

Γιατί το GNU θα είναι συμβατό με το Unix

Το Unix δεν είναι το ιδανικό λειτουργικό σύστημα για μένα, αλλά δεν είναι πολύ κακό. Τα βασικά χαρακτηριστικά του Unix μοιάζουν να είναι καλά, και μπορώ να συμπληρώσω ο,τι λείπει από αυτά, χωρίς να τα αλλοιώσω. Και ένα λειτουργικό σύστημα συμβατό με Unix θα ήταν βολικό για πολλούς ανθρώπους να το υιοθετήσουν.

Πώς θα γίνει η διάθεση του GNU

Το GNU δεν είναι 'κτήμα όλων' (public domain). Στον καθένα θα επιτρέπεται να μετατρέπει και να αναδιανέμει το GNU,  αλλά ουδείς διανομέας θα μπορεί να περιορίσει την περαιτέρω αναδιανομή του. Δηλαδή, πατενταρισμένες μετατροπές δεν θα επιτρέπονται. Θέλω να βεβαιωθώ, πώς όλες οι εκδόσεις του GNU, θα παραμείνουν ελεύθερες.

Γιατί πολλοί άλλοι προγραμματιστές, θέλουν να βοηθήσουν

Έχω βρει πολλούς, άλλους προγραμματιστές, που είναι συνεπαρμένοι με το GNU και θέλουν να βοηθήσουν.

Πολλοί προγραμματιστές είναι δυστυχείς με την εμπορευματοποίηση του λογισμικού συστημάτων. Μπορεί να τους επιτρέπει να κερδίζουν περισσότερα χρήματα αλλά τους ζητά να είναι σε σύγκρουση με τους άλλους προγραμματιστές παρά να νοιώθουν ως συνάδελφοι. Η πρωταρχική  πράξη φιλίας ανάμεσα στους προγραμματιστές είναι ο διαμοιρασμός των προγραμμάτων, οι τωρινές διευθετήσεις του μάρκετινγκ που χρησιμοποιούνται κατά κόρον, απαγορεύουν στους προγραμματιστές να φέρονται σε άλλους ως φίλους. Ο αγοραστής του λογισμικού, πρέπει να διαλέξει ανάμεσα στην φιλιά και την τήρηση του νόμου. Φυσικά, πολλοί αποφασίζουν πώς η φιλία είναι προτιμότερη. Αλλά όσοι πιστεύουν στο νόμο, δεν αισθάνονται άνετα με καμμιά από τις αποφάσεις. Γίνονται κυνικοί και νομίζουν πώς το να είναι κανείς προγραμματιστής είναι απλώς ένας τρόπος να κάνει κανείς χρήματα.

Με το να εργάζεται κανείς για το GNU και να το χρησιμοποιεί αντί για πατενταρισμένα προγράμματα, μπορούμε να είμαστε φιλικοί με όλους και να είμαστε σύμφωνοι με το νόμο. Επιπροσθέτως, το GNU είναι ένα παράδειγμα προς μίμηση και ένα μέσο να κάνουμε και άλλους να έλθουν μαζί μας και να μοιράζονται. Αυτό μπορεί να μας δώσει ένα αίσθημα αρμονίας, το οποίο είναι αδύνατον εάν χρησιμοποιούμε λογισμικό που δεν είναι ελεύθερο. Για σχεδόν τους μισούς, προγραμματιστές που απευθύνομαι, αυτή είναι μια σημαντική ευτυχία, την οποία τα χρήματα, δεν μπορούν να την αντικαταστήσουν.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε

(Σήμερα, για εργασίες  λογισμικού να συνεισφέρετε δείτε την GNU λίστα εργασιών.  
Για άλλους τρόπους να συνεισφέρετε δείτε το http://www.gnu.org/help.)

Ζητώ από τους κατασκευαστές υπολογιστών, δωρεές μηχανημάτων και χρημάτων. Από τους ιδιώτες ζητώ, δωρεές λογισμικού και εργασίας.

Μία επίπτωση που μπορείτε να περιμένετε, εάν δωρίσετε μηχανήματα στο GNU, είναι ότι αυτό θα τρέχει σε αυτά, νωρίτερα. Τα μηχανήματα θα πρέπει να είναι ολόκληρα, έτοιμα προς χρήσιν, εγκεκριμένα να χρησιμοποιούνται σε κατοικημένες περιοχές, και χωρίς ανάγκη από ιδιαίτερη ψήξη ή παροχή ενέργειας.

Έχω βρει πάρα πολλούς προγραμματιστές, να ανυπομονούν να συνεισφέρουν εργασία μερικής-απασχόλησης για το GNU. Για τα περισσότερα σχέδια, τέτοια εργασία μερικής-απασχόλησης θα ήταν πολύ δύσκολο να οργανωθεί, τα ανεξάρτητα γραμμένα τμήματα, δεν θα λειτουργούσαν μαζί. Αλλά για το συγκεκριμένο, της αντικατάστασης του Unix, το πρόβλημα αυτό εκλείπει. Ένα πλήρες σύστημα Unix περιέχει εκατοντάδες χρηστικά προγράμματα, εκ των οποίων, το καθένα έχει τη δική του τεκμηρίωση. Οι περισσότερες προδιαγραφές  αλληλεπίδρασης διορθώνονται μέσω της συμβατότητας με το Unix. Εάν ο καθένας από τους συνεισφέροντες γράψει μία συμβατή αντικατάσταση ενός προγράμματος Unix και το κάνει να λειτουργήσει στη θέση του αυθεντικού σε περιβάλλον Unix, τότε αυτά τα προγράμματα θα λειτουργούν όλα μαζί. Ακόμα και επιτρέποντας στον Μέρφι {Σ.τ.ΜτΦ.: Εννοεί τους περιβόητους 'Νόμους του Μέρφι'} δημιουργήσει κάποια μη αναμενόμενα προβλήματα, το να συναρμολογήσει κανείς αυτά τα κομμάτια, φαίνεται επιτεύξιμο. (Ο πυρήνας θα χρειαστεί στενότερη επικοινωνία και θα πραγματοποιηθεί από μια μικρή, σφιχτή ομάδα)

Εάν λάβω δωρεές χρημάτων, πιθανόν να μπορέσω να προσλάβω μερικούς ανθρώπους υπό ολική ή μερική απασχόληση. Ο μισθός δεν θα είναι υψηλός με τα στάνταρντς των προγραμματιστών, αλλά ενδιαφέρομαι για ανθρώπους των οποίων το πνεύμα της κοινοτικής κατασκευής είναι το ίδιο σημαντικό με το να κερδίζουν χρήματα. Το βλέπω ως έναν τρόπο,  οι αφοσιωμένοι άνθρωποι, να μπορέσουν να αφιερώσουν πλήρως την ενέργειά τους εργαζόμενοι στο GNU, με το να τους απαλλάξει από την ανάγκη να εξοικονομήσουν τα προς το ζην με άλλο τρόπο.

Γιατί όλοι οι χρήστες υπολογιστών θα επωφεληθούν

Όταν το GNU γραφτεί, ο καθένας θα μπορεί να αποκτήσει ένα καλό λειτουργικό σύστημα ελεύθερα, ακριβώς όπως τον αέρα. (2)

Αυτό σημαίνει πολύ περισσότερα από το να γλυτώσουν όλοι το κόστος μιας άδειας Unix. Σημαίνει πώς θα αποφευχθεί πολλή χαμένη εργασία αναπαραγωγής προγραμματισμού συστημάτων. Αυτή η προσπάθεια μπορεί για παράδειγμα να πάει προς την κατεύθυνση της περαιτέρω προόδου.

Πλήρεις κώδικες συστήματος θα είναι διαθέσιμοι στον καθένα. Ως αποτέλεσμα, ένας χρήστης ο οποίος θέλει να κάνει αλλαγές στο λειτουργικό σύστημα, θα είναι πάντοτε ελεύθερος να τις κάνει ο ίδιος, ή να προσλάβει έναν προγραμματιστή, ή μια εταιρεία, να τις κάνει για αυτόν. Οι χρήστες , δεν θα είναι πλέον στο έλεος μιας εταιρείας που ελέγχει τον κώδικα και είναι στην αποκλειστική θέση να κάνει αλλαγές. 

Τα σχολεία θα είναι σε θέση να παρέχουν ένα πολύ πιο εκπαιδευτικό περιβάλλον με το να ενθαρρύνουν όλους τους μαθητές να μελετήσουν και να βελτιώσουν το κώδικα του συστήματος. Το εργαστήριο υπολογιστών του Χάρβαρντ, είχε την πολιτική πως κανένα πρόγραμμα δεν α έπρεπε να εγκατασταθεί στα συστήματά τους, εάν ο κώδικας του προγράμματος δεν ήταν σε κοινή θέα και την διατηρούσε με την άρνησή του να εγκαταστήσει κάποια προγράμματα. Αυτό υπήρξε μεγάλη έμπνευση για μένα.

Τελικά το χάσμα για το ποιός είναι ιδιοκτήτης του λειτουργικού συστήματος και το τί μπορεί και το τί δεν μπορεί κάποιος να κάνει με αυτό, θα απαλειφθεί.

Διευθετήσεις για να κάνουν τους ανθρώπους να πληρώνουν για να χρησιμοποιήσουν ένα πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένων των αδειών χρήσης, επιφέρουν πάντα ένα τεράστιο έξοδο στην κοινωνία λόγω των ανελαστικών μηχανισμών αναγκαίων για να ορίσουν πόσο (εννοείται προγράμματα) κάποιος πρέπει να τα πληρώσει. Και μόνο ένα αστυνομικό κράτος μπορεί να τους αναγκάσει όλους να το κάνουν. Σκεφτείτε έναν διαστημικό σταθμό, όπου ο αέρας κατασκευάζεται με υψηλό κόστος, χρεώνοντας τον αέρα με τη φιάλη μοιάζει δίκαιο, αλλά το να φοράει κανείς τη μάσκα μέρα-νύχτα είναι βαρύ τίμημα, ακόμα και εάν όλοι έχουν να πληρώσουν για τον αέρα. Και οι τηλεοπτικές κάμερες παντού, ώστε να δουν εάν και πότε αφαιρείτε τη μάσκα, είναι εξωφρενικό. Είναι καλύτερα, να υποστηριχθεί οικονομικά η παραγωγή αέρα με έναν κεφαλικό φόρο και και να πετάξουμε τις μάσκες.

Η αντιγραφή μέρους ή ολόκληρου, ενός προγράμματος, είναι για έναν προγραμματιστή, τόσο φυσικό όσο και η αναπνοή και το ίδιο παραγωγικό. Θα έπρεπε να είναι ελεύθερο.

Κάποιες εύκολα ανασκευάσιμες αντιρρήσεις για τους στόχους του GNU

“Κανείς δεν θα το χρησιμοποιήσει εάν είναι δωρεάν, διότι αυτό σημαίνει πώς δεν μπορεί κανείς να υπολογίζει σε υποστήριξη.”

“Πρέπει να χρεώνεις για το πρόγραμμα, ώστε να παρέχεις υποστήριξη.”

Εάν οι άνθρωποι, θα προτιμούσαν να πληρώνουν για το GNU συν την υποστήριξη, από το να το έχουν χωρίς χρέωση, τότε μια εταιρεία που θα παρείχε υποστήριξη και μόνο, σε όσους έχουν το GNU δωρεάν θα πρέπει να είχε κέρδη. (3)

Πρέπει να κάνουμε διάκριση, ανάμεσα στην υποστήριξη ως πραγματική προγραμματιστική εργασία και το σκέτο σφίξιμο του χεριού. Το πρώτο είναι κάτι που δεν μπορούμε να περιμένουμε από έναν πωλητή λογισμικού. Εάν το πρόβλημά σας, δεν είναι κοινό από αρκετούς ανθρώπους, θα σας πει να πάτε να χαθείτε.

Εάν η επιχειρησή σας, χρειάζεται να βασιστεί σε υποστήριξη, ο μόνος τρόπος είναι να έχετε όλα τα εργαλεία και τους κώδικες διαθέσιμους. Τότε θα μπορείτε να προσλάβετε οποιονδήποτε διαθέσιμο για να σας λύσει το πρόβλημα, δεν είστε στο έλεος ενός και μόνο. Με το Unix, το κόστος του κώδικα, βάζει το παραπάνω εκτός προϋπολογισμού για τις περισσότερες επιχειρήσεις. Με το GNU αυτό θα είναι εύκολο. Και πάλι, ίσως, να μην υπάρχει διαθέσιμος κάποιος ικανός, αλλά το πρόβλημα δεν έγκειται στις διευθετήσεις της διάθεσης. Το GNU δεν λύνει όλα τα προβλήματα του κόσμου, απλώς μερικά από αυτά.

Εν τω μεταξύ, χρήστες που δεν γνωρίζουν τίποτε από υπολογιστές χρειάζονται το κράτημα του χεριού, κάνοντας πράγματα για αυτούς τα οποία θα μπορούσαν και οι ίδιοι να κάνουν, αλλά δεν ξέρουν πώς.

Τέτοιες υπηρεσίες, θα μπορούσαν να παρέχονται από εταιρείες που απλώς πωλούν κράτημα του χεριού και σέρβις βλαβών. Εάν είναι αλήθεια πώς, οι χρήστες θα προτιμούσαν να ξοδεύουν χρήματα ώστε να πάρουν ένα προϊόν με υποστήριξη, θα πλήρωναν και για υποστήριξη έχοντας το προϊόν δωρεάν. Αυτές οι εταιρείες θα ανταγωνίζονταν σε τιμές και ποιότητα, οι χρήστες δεν θα ήταν δεμένοι με κάποια συγκεκριμένη. Εν τω μεταξύ, όποιοι από εμάς δεν χρειαζόμαστε την υποστήριξη, θα χρησιμοποιούσαμε το πρόγραμμα χωρίς να πληρώσουμε για την υπηρεσία.

“Δεν μπορείς να φτάσεις σε πολλούς ανθρώπους χωρίς διαφήμιση, και πρέπει να χρεώνεις για το πρόγραμμα ώστε να υποστηρίξεις τη διαφήμιση.”

“Δεν υπάρχει λόγος να διαφημίζεις ένα πρόγραμμα, που μπορούν όλοι να το βρουν δωρεάν.”

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι δωρεάν ή πάρα πολύ φθηνής δημοσιότητας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί, ώστε να ενημερώσει τους χρήστες υπολογιστών για κάτι σαν το GNU. Αλλά ίσως είναι αλήθεια πώς, κάποιος μπορεί να προσεγγίσει περισσότερους χρήστες υπολογιστών μέσω της διαφήμισης. Εάν αυτό αληθεύει, μια επιχείρηση η οποία διαφημίζει την αντιγραφή και αποστολή μέσω ταχυδρομείου του GNU, θα πρέπει να είναι αρκετά κερδοφόρα ώστε να πληρώνει για τις διαφημίσεις και περισσότερα ακόμα. Με αυτό τον τρόπο, μόνο οι χρήστες που επωφελούνται της διαφήμισης, πληρώνουν για αυτήν.

Από την άλλη, εάν πολλοί πάρουν το GNU από τους φίλους τους, τέτοιες εταιρείες δεν θα τα καταφέρουν, αυτό θα σημαίνει πώς η διαφήμιση δεν ήταν πράγματι απαραίτητη για να διαδοθεί το GNU. Γιατί οι υπέρμαχοι της ελεύθερης αγοράς δεν αφήνουν την ελεύθερη αγορά να το αποφασίσει αυτό; (4)

“Η εταιρεία μου χρειάζεται ένα ιδιόκτητο λειτουργικό σύστημα, ώστε να αποκτήσει ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.”

Το GNU θα αφαιρέσει τα λειτουργικά συστήματα από την σφαίρα του ανταγωνισμού. Δεν θα μπορείτε να  αποκτήσετε ένα πλεονέκτημα σε αυτόν τον τομέα, αλλά ούτε οι ανταγωνιστές σας θα μπορούν να αποκτήσουν πλεονέκτημα εναντίον σας. Εσείς και οι ανταγωνιστές σας, θα ανταγωνίζεστε σε άλλους τομείς ενώ παράλληλα θα έχετε αμοιβαίο όφελος σε αυτόν τον συγκεκριμένο. Εάν η επιχείρησή σας, πωλεί λειτουργικά συστήματα, το GNU  δεν θα σας αρέσει, αλλά είναι για εσάς ζόρικο. Εάν η επιχείρησή σας ασχολείται με άλλο αντικείμενο, το GNU μπορεί να σας γλυτώσει από το να ανακατευτείτε με την ακριβή ενασχόληση του να πωλείτε λειτουργικά συστήματα.

Θα ήθελα να δω την κοινότητα ανάπτυξης του GNU να υποστηρίζεται από χορηγίες από πολλούς κατασκευαστές υπολογιστών και χρήστες, κατεβάζοντας το κόστος για τον καθένα.  (5)

“ Δεν αξίζουν οι προγραμματιστές μια ανταμοιβή για την δημιουργικότητά 
τους; ”

Εάν κάτι αξίζει ανταμοιβής, αυτό είναι η κοινωνική προσφορά.  Η δημιουργικότητα μπορεί να είναι μια κοινωνική προσφορά, αλλά για όσο η κοινωνία είναι ελεύθερη να χρησιμοποιήσει το αποτέλεσμα αυτής. Εάν οι προγραμματιστές αξίζουν να ανταμειφθούν για τη δημιουργία καινοτόμων προγραμμάτων, άλλο τόσο πρέπει να τιμωρηθούν εάν περιορίσουν την χρήση αυτών των προγραμμάτων.

“ Δεν θα έπρεπε ένας προγραμματιστής να μπορεί να ζητήσει ανταμοιβή για την δημιουργικότητά του; ”

Δεν υπάρχει τίποτε κακό με το να θέλει κάποιος να πληρωθεί για κάποια δουλειά, ή με κάποιον που ζητεί να αυξήσει το εισόδημά του, για όσο τα μέσα που χρησιμοποιεί δεν είναι καταστρεπτικά. Αλλά τα μέσα που συνηθίζονται στο πεδίο του λογισμικού σήμερα, είναι βασισμένα στην καταστροφή.

Βγάζοντας χρήματα από τους χρήστες ενός προγράμματος με το να περιορίζουν την χρήση του, είναι καταστρεπτικό διότι οι περιορισμοί μειώνουν το ποσό και τους τρόπους με τους οποίους ένα πρόγραμμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Αυτό μειώνει τον πλούτο που η κοινωνία παράγει από το πρόγραμμα. Όταν υπάρχει ηθελημένη επιλογή περιορισμού, οι επιζήμιες συνέπειες είναι ηθελημένη καταστροφή.

Ο λόγος για τον οποίο, ένας καλός πολίτης δεν χρησιμοποιεί τέτοιες καταστρεπτικές μεθόδους για να πλουτίσει είναι πώς, εάν έκαναν όλοι το ίδιο, θα γινόμασταν όλοι φτωχότεροι από την κοινή μας καταστρεπτικότητα. Αυτό είναι Καντιανή ηθική ή ο Χρυσός Κανόνας. Από τη στιγμή που δεν μου αρέσουν οι συνέπειες εάν όλοι αποκρύπτουν πληροφορίες, πρέπει να το θεωρώ σφάλμα για κάποιον να το διαπράξει. Ειδικότερα, η επιθυμία να ανταμειφθεί κάποιο; για την δημιουργικότητά του, δεν δικαιολογεί την απόκρυψη μέρους ή όλου της δημιουργικότητας αυτής.

“ Δεν θα πεινάσουν οι προγραμματιστές; ”

Θα μπορούσα να απαντήσω πως, κανείς δεν γίνεται με το ζόρι προγραμματιστής. Οι περισσότεροι από εμάς δεν θα μπορούσαμε να βγάλουμε καθόλου χρήματα στεκόμενοι στο δρόμο κάνωντας μορφασμούς. Αλλά δεν είμαστε καταδικασμένοι να περνάμε τη ζωή μας στο δρόμο, κάνωντας μορφασμούς και πεινώντας. Κάνουμε κάτι άλλο.

Αλλά θα ήταν λάθος η απάντηση μιας και αποδέχεται την έμμεση υπόνοια του ερωτώντος, πως, χωρίς ιδιοκτησία του λογισμικού, οι προγραμματιστές δεν μπορούν να πληρωθούν μια δεκάρα. Υποθέτει, πώς είναι όλα η τίποτα.

Ο πραγματικός λόγος για τον οποίο οι προγραμματιστές δεν θα πεινάσουν, είναι πως θα μπορούν ακόμα να αμείβονται για να προγραμματίζουν, απλώς όχι όσα πληρώνονται τώρα.

Περιορίζοντας την αντιγραφή, δεν είναι ο μοναδικός κανόνας για την αγορά λογισμικού. Είναι ο πλέον κοινός κανόνας μιας και αποφέρει τα περισσότερα χρήματα. Εάν απαγορευόταν ή το αποδοκίμαζε ο καταναλωτής οι εταιρείες λογισμικού θα έπρεπε να κινηθούν σε άλλα επιχειρησιακά πεδία τα οποία χρησιμοποιούνται λιγότερο. Υπάρχουν πάντοτε πολλοί τρόποι να οργανωθεί οποιαδήποτε είδος επιχείρησης.

Πιθανόν η συγγραφή προγραμμάτων δεν θα είναι τόσο κερδοφόρα με την νέα αυτή  αντίληψη. Αλλά αυτό δεν είναι επιχείρημα έναντι της αλλαγής. Δεν θεωρείται αδικία οι υπάλληλοι στα καταστήματα να έχουν τους μισθούς που έχουν. Εάν οι προγραμματιστές έβγαζαν τα ίδια χρήματα, δεν θα ήταν ούτε αυτό αδικία. (Στην πραγματικότητα, θα έβγαζαν ακόμα, αρκετά περισσότερα χρήματα από αυτά.)

“ Δεν έχουν οι άνθρωποι το δικαίωμα να ελέγξουν το πώς χρησιμοποιείται η δημιουργικότητά τους; ”

“Έλεγχος πάνω σε κάποιου τις ιδέες” θεμελιώνει στην πραγματικότητα, έλεγχο στις ζωές άλλων ανθρώπων και συνήθως χρησιμοποιείται για να κάνει τις ζωές τους δυσκολότερες.

Άνθρωποι που μελέτησαν το ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων (6) προσεκτικά (όπως οι δικηγόροι) λένε πώς δεν υπάρχει εγγενές δικαίωμα στην πνευματική ιδιοκτησία. Τα είδη των υποτιθέμενων πνευματικών δικαιωμάτων τα οποία αναγνωρίζει η κυβέρνηση {Σ.τ.Μτφ.: εννοεί η κυβέρνηση των Η.Π.Α.} δημιουργήθηκαν με συγκεκριμένη νομοθεσία για να εξυπηρετηθεί συγκεκριμένος σκοπός.

Για παράδειγμα το σύστημα με τις ευρεσιτεχνίες έγινε με αυτόν τον τρόπο ώστε, να ενθαρρύνει τους εφευρέτες να αποκαλύπτουν λεπτομέρειες των εφευρέσεών τους. Ο σκοπός του συστήματος αυτού ήταν να βοηθηθεί η κοινωνία παρά μάλλον, οι εφευρέτες. Εκείνο τον καιρό, τα 17 έτη διάρκειας ζωής μιας ευρεσιτεχνίας ήταν λίγα, συγκρινόμενα με την ανάπτυξη της επιστήμης. Άρα, αφού οι ευρεσιτεχνίες είναι ένα θέμα ανάμεσα στους κατασκευαστές μόνο, για τους οποίους το κόστος και η προσπάθεια για μια άδεια χρήσεως είναι μικρά ως προς το κόστος της έναρξης παραγωγής, οι ευρεσιτεχνίες δεν κάνουν μεγάλο κακό συχνά. Δεν βάζουν εμπόδια στους ιδιώτες που αγοράζουν προϊόντα ευρεσιτεχνιών.

Η ιδέα των δικαιωμάτων του δημιουργού {Σ.τ.Μτφ: copyright}, δεν υπήρχε στους αρχαίους χρόνους, όπου οι συγγραφείς συχνά αντέγραφαν διεξοδικά άλλους συγγραφείς σε έργα μη-φανταστικά. Η πρακτική αυτή, ήταν χρήσιμη και χάρις σε αυτόν τον τρόπο, σώθηκαν έργα πολλών συγγραφέων έστω και εν μέρει. Το σύστημα δικαιωμάτων δημιουργού, φτιάχτηκε ρητά για τον σκοπό να ενθαρρύνει τους επαγγελματίες συγγραφείς. Για το χώρο όπου δημιουργήθηκε - βιβλία, τα οποία αντιγράφονται οικονομικά μόνο σε τυπογραφείο- έκανε μικρό κακό μιας και δεν εμπόδιζε τους ιδιώτες που διαβάζουν τα βιβλία.

Όλα τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησία είναι απλώς άδειες παρεχόμενες από την κοινωνία διότι, σωστά ή λάθος, σκέφτηκε πώς θα κέρδιζε καθ'ολοκληρία με το να τις χορηγήσει. Αλλά σε καθεμία περίπτωση πρέπει να σκεφτόμαστε το εξής: είμαστε πράγματι καλύτερα με το να χορηγούμε μια τέτοια άδεια; Τί είδος ενέργειας αδειοδοτούμε να κάνει;

Το σημερινό παράδειγμα των προγραμμάτων είναι πολύ διαφορετικό από ότι των βιβλίων, εκατό χρόνια πίσω. Το γεγονός πώς, ο ευκολότερος τρόπος να αντιγραφεί ένα πρόγραμμα είναι από τον έναν γείτονα στον άλλο, το γεγονός πως το πρόγραμμα είναι τόσο κώδικας γραμμής όσο και κώδικας αντικειμένων τα οποία είναι ξεχωριστά, συν το γεγονός πως ένα πρόγραμμα χρησιμοποιείται παρά διαβάζεται και απολαμβάνεται, συνδυάζονται και δημιουργούν μια κατάσταση κατά την οποία, αυτός ο οποίος εξασκεί δικαιώματα δημιουργού βλάπτει την κοινωνία ως σύνολο τόσο υλικά όσο και πνευματικά, μια κατάσταση στην οποία δεν θα έπρεπε να περιέλθει ανεξάρτητα με το εάν του το επιτρέπει ο νόμος.

“ Ο ανταγωνισμός κάνει τα πράγματα καλύτερα. ”

Το παράδειγμα του ανταγωνισμού είναι ένας αγώνας δρόμου: με το να ανταμείβουμε τον νικητή, ενθαρρύνουμε όλους να τρέχουν γρηγορότερα. Όταν ο καπιταλισμός λειτουργεί έτσι προσφέρει καλή υπηρεσία, αλλά οι υποστηρικτές του κάνουν λάθος με το να υποθέτουν πώς πάντα λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο. Εάν οι δρομείς ξεχάσουν για ποιό λόγο προσφέρεται η ανταμοιβή και αποκτήσουν εμμονή με το να κερδίσουν, με οποιονδήποτε τρόπο, μπορεί να ανακαλύψουν άλλες στρατηγικές, όπως το να επιτίθενται στους άλλους δρομείς. Εάν οι δρομείς καταλήξουν σε αψιμαχία, θα καταλήξουν όλοι να φθάσουν αργά.

Ιδιόκτητο και κρυφού κώδικα λογισμικό είναι το ηθικό αντίστοιχο των δρομέων  σε αψιμαχία. Δυστυχώς ο μόνος αγωνοδίκης που έχουμε, δεν φαίνεται να αντιτίθεται στην αψιμαχία, απλώς την συντονίζει ("Για κάθε δέκα μέτρα που τρέχετε, μπορείτε να πυροβολήσετε μία φορά"). Θα έπρεπε να λύνει τις αψιμαχίες και να τιμωρεί τους συμμετέχοντες ακόμα και στην προσπάθειά τους να μαλώσουν.

“ Δεν θα σταματήσουν όλοι να γράφουν προγράμματα χωρίς το χρηματικό κίνητρο; ”

Στην πραγματικότητα, πολλοί άνθρωποι θα ασχολούνται με τον προγραμματισμό και χωρίς κανένα απολύτως οικονομικό κίνητρο. Ο προγραμματισμός έχει μιαν ακαταμάχητη γοητεία για κάποιους ανθρώπους, ιδίως αυτούς που είναι οι καλύτεροι σε αυτόν. Δεν υπάρχει καμμία έλλειψη σε μουσικούς που επιμένουν και ας μην έχουν καμμιά ελπίδα πώς θα τα βγάλουν πέρα με αυτόν τον τρόπο.

Στην πραγματικότητα, αυτή η ερώτηση, παρ'όλο που ερωτάται συχνά, δεν είναι κατάλληλη για την περίπτωση αυτή. Ο μισθός των προγραμματιστών δεν θα εκλείψει, απλώς θα είναι μικρότερος. Έτσι, η σωστή ερώτηση είναι, θα ασχολούνται με τον προγραμματισμό με ένα μειωμένο χρηματικό κίνητρο; Η εμπειρία μου λέει, πως ναι.

Για περισσότερα από δέκα χρόνια, πολλοί από τους καλύτερους προγραμματιστές του κόσμου εργάζονταν στο Εργαστήριο Τεχνητής Νοημοσύνης για πολύ λιγότερα χρήματα, από όσα θα έβρισκαν οπουδήποτε αλλού. Είχαν πολλά είδη μη-χρηματικής απολαβής: φήμη και αναγνώριση ας πούμε. Και η δημιουργικότητα είναι καλή, μια ανταμοιβή από μόνη της.

Και οι περισσότεροι έφυγαν, όταν τους προτάθηκε η ευκαιρία να κάνουν την ίδια συναρπαστική εργασία με πολλά χρήματα.

Αυτό που δείχνουν τα γεγονότα είναι πως, οι άνθρωποι θα ασχολούνται με τον προγραμματισμό για λόγους άλλους από τα πλούτη, αλλά εάν τους δοθεί η ευκαιρία να κάνουν πολλά χρήματα επίσης, θα φτάσουν να τα περιμένουν και να τα απαιτούν. Οργανισμοί που πληρώνουν λίγα χρήματα δεν πάνε καλά σε ανταγωνισμό με αυτούς που πληρώνουν πολλά, αλλά δεν σημαίνει πώς δεν θα τα πάνε καλά εάν οι πληρώνοντες πολλά, χαθούν.

“ Χρειαζόμαστε απελπισμένα τους προγραμματιστές. Εάν απαιτήσουν να σταματήσουμε να βοηθάμε τους γειτονές μας, πρέπει να υπακούσουμε. ”

Δεν είστε ποτέ, τόσο απελπισμένοι ώστε να πρέπει να συμμορφώνεστε με τέτοιες απαιτήσεις. Θυμηθείτε: εκατομμύρια για άμυνα, αλλά ούτε μια δεκάρα για φόρο υποτελείας !

“ Οι προγραμματιστές πρέπει με κάποιον τρόπο να βγάζουν τα προς το ζην. ”

Βραχυχρόνια, αυτό είναι αληθές. Παρ'όλα αυτά, υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους οι προγραμματιστές μπορούν να βγάζουν τα προς το ζην χωρίς να πωλούν την άδεια να χρησιμοποιηθεί ένα πρόγραμμα. Αυτό είναι σύνηθες τώρα μιας και αποφέρει στους προγραμματιστές και στους επιχειρηματίες τα περισσότερα χρήματα, όχι επειδή είναι ο μόνος τρόπος να βγάλουν τα προς το ζην. Είναι εύκολο να βρει κανείς άλλους τρόπους, αρκεί να είναι διατεθειμένος να τους βρει. Ακολουθούν μερικά παραδείγματα: 

Ένας κατασκευαστής υπολογιστών, ο οποίος παρουσιάζει έναν νέο υπολογιστή, θα πληρώσει την μεταφορά των  λειτουργικών συστημάτων στο νέο υλικό.

Η αγορά διδασκαλίας, υποστήριξης και συντηρήσεως υπολογιστών, θα μπορούσε να προσλαμβάνει και προγραμματιστές.

Άνθρωποι με νέες ιδέες, θα μπορούσαν να διανέμουν τα προγράμματά τους δωρεάν (7), ζητώντας δωρεές από ικανοποιημένους χρήστες, ή να πωλούν υπηρεσίες υποστήριξης. Έχω γνωρίσει ανθρώπους οι οποίοι ήδη εργάζονται επιτυχημένα σε αυτόν τον τομέα.

Χρήστες με παρόμοιες ανάγκες μπορούν να συστήσουν ομάδες χρηστών και να πληρώνουν κάποιο αντίτιμο. Μια ομάδα, θα μπορούσε να συμβληθεί με εταιρείες προγραμματιστών, ώστε να γράψουν προγράμματα τα οποία θα ήθελε να χρησιμοποιήσει η ομάδα χρηστών.

Όλων των ειδών η ανάπτυξη, μπορεί να χρηματοδοτηθεί με έναν Φόρο Λογισμικού:

Ας υποθέσουμε πώς όποιος αγοράζει έναν υπολογιστή πρέπει να πληρώσει ένα Χ ποσοστό της τιμής ως φόρο λογισμικού. Η κυβέρνηση δίνει αυτό το ποσό σε μια υπηρεσία όπως η NSF {Σ.τ.Μτφ: στις Η.Π.Α.} για να το διαθέσει στην ανάπτυξη λογισμικού.

Αλλά εάν ο αγοραστής του υπολογιστή κάνει ο ίδιος, μια δωρεά στην ανάπτυξη λογισμικού μπορεί να πιστωθεί τον φόρο. Μπορεί να χρηματοδοτήσει ένα σχέδιο της αρεσκείας του, ελπίζοντας να χρησιμοποιήσει το αποτέλεσμα, μόλις ολοκληρωθεί. Μπορεί να πιστωθεί για όποιο ποσό, μέχρι το ύψος του συνολικού φόρου λογισμικού που θα έπρεπε να πληρώσει.

Ο συνολικός φόρος λογισμικού, θα μπορούσε να αποφασιστεί μέσα από ψηφοφορία αυτών που θα κληθούν να τον καταβάλλουν, σταθμίζοντας το ποσό που θα φορολογηθούν.

Τα αποτελέσματα:

Σε μακροχρόνιο επίπεδο, κάνοντας τα προγράμματα ελεύθερα, είναι ένα βήμα προς έναν κόσμο μετα-βιοποριστικό, όπου κανείς δεν θα πρέπει να εργάζεται ιδιαίτερα σκληρά για να ζήσει. Οι άνθρωποι θα είναι ελεύθεροι να αφιερώσουν τον εαυτό τους σε δραστηριότητες ευχάριστες, όπως είναι ο προγραμματισμός, αφού περάσουν τις απαραίτητες δέκα ώρες την εβδομάδα σε ζητούμενες ασχολίες όπως νομοθεσία, οικογενειακές συσκέψεις, επισκευή ρομπότ και εξερεύνηση αστεροειδών. Δεν θα υπάρχει καμμία ανάγκη να βγάζει κανείς τα προς το ζην από τον προγραμματισμό.

Έχουμε ήδη μειώσει το ποσό της εργασίας που χρειάζεται ολόκληρη η κοινωνία ώστε να φέρει εις πέρας την ίδια της την παραγωγικότητα, αλλά πολύ λίγο από αυτό το επίτευγμα έχει μεταφραστεί σε αναψυχή για τους εργαζόμενους λόγω της πολλής μη-παραγωγικής δραστηριότητας που χρειάζεται να συνοδεύει την παραγωγική δραστηριότητα. Οι κύριοι λόγοι για αυτό, είναι η γραφειοκρατία και ο ισομετρικός αγώνας εναντίον του ανταγωνισμού. Το Ελεύθερο Λογισμικό θα μειώσει πολύ αυτές τις διαρροές στο πεδίο της παραγωγής λογισμικού. Πρέπει να το κάνουμε αυτό, ώστε οι τεχνολογικές εξελίξεις στην παραγωγικότητα να μεταφράζονται σε λιγότερη εργασία για εμάς.

Σημειώσεις

  1. Η έκφραση εδώ ήταν απρόσεκτη. Η πρόθεση ήταν πώς, κανένας δεν θα πρέπει να πληρώσει για άδεια για να χρησιμοποιήσει το σύστημα GNU. Αλλά οι λέξεις δεν το κάνουν ξεκάθαρο, και οι άνθρωποι αρκετές φορές τις μεταφράζουν λέγοντας πώς, τα αντίγραφα του GNU θα έπρεπε πάντα να διατίθενται με ελάχιστη ή καθόλου χρέωση. Αυτή δεν ήταν ποτέ η πρόθεση, αργότερα το μανιφέστο αναφέρει την πιθανότητα ύπαρξης εταιρειών οι οποίες θα παρέχουν την υπηρεσία διανομής, για κέρδος. Τελικά έμαθα να διακρίνω προσεκτικά μεταξύ “free” κατά την έννοια της ελευθερίας και “free” κατά την έννοια της τιμής. Ελεύθερο Λογισμικό είναι λογισμικό στο οποίο οι χρήστες έχουν την ελευθερία να διανέμουν και να βελτιώνουν. Κάποιοι χρήστες μπορούν να παραλαμβάνουν αντίγραφα δωρεάν, ενώ άλλοι μπορούν να πληρώνουν ώστε να παραλαμβάνουν αντίγραφα και εάν  και εάν τα κεφάλαια βοηθούν στην βελτίωση του λογισμικού, τόσο το καλύτερο. Το σημαντικό είναι πώς όλοι, όσοι έχουν ένα αντίγραφο, έχουν την ελευθερία να συνεργαστούν με άλλους στην χρήση του.
  2. Αυτό είναι ένα άλλο σημείο όπου απέτυχα να διαχωρίσω προσεκτικά μεταξύ των δύο διαφορετικών σημασιών της λέξεως “free”. Η δήλωση ως έχει δεν είναι λανθασμένη - μπορείτε να παραλάβετε αντίγραφα του λογισμικού GNU χωρίς χρέωση, από τους φίλους σας ή το Δίκτυο. Αλλά πράγματι, υπονοείται η λάθος ιδέα.
  3. Αρκετές τέτοιες εταιρείες, υπάρχουν τώρα.
  4. Το Ίδρυμα Ελεύθερου Λογισμικού, για 10 χρόνια συγκέντρωνε τους περισσότερους πόρους τους από μια υπηρεσία διαθέσεως, παρ'όλο που ήταν μια φιλανθρωπία μάλλον, παρά μια εταιρεία. Μπορείτε να παραγγείλετε πράγματα από το FSF.
  5. Μια ομάδα εταιρειών συγκέντρωσε πόρους γύρω στο 1991, για να υποστηρίξει  την συντήρηση του μεταγλωττιστή GNU C.
  6. Στην δεκαετία του '80, δεν είχα ακόμα συνειδητοποιήσει πόσο μπερδεμένο ήταν να μιλήσει κανείς για το “θέμα” της “πνευματικής ιδιοκτησία”. Ο όρος είναι ξεκάθαρα αδόκιμος, περισσότερο λογικό είναι το γεγονός πώς συγκεντρώνει μαζί , κάμποσους, διαφορετικούς, νόμους για πολύ διαφορετικά ζητήματα. Σήμερα, παροτρύνω τους ανθρώπους να απορρίψουν τον όρο “πνευματική ιδιοκτησία” εντελώς, ώστε να μην οδηγούνται άλλοι στο συμπέρασμα πώς οι περί αυτής νόμοι, αντιμετωπίζουν ένα και μοναδικό θέμα. Η σωστή επιλογή είναι να συζητάμε για ευρεσιτεχνίες, δικαιώματα δημιουργού και εμπορικά σήματα, ξεχωριστά. Δείτε  μια περαιτέρω εξήγηση για το πώς, ο όρος “πνευματική ιδιοκτησία” προκαλεί σύγχυση και διαστρέβλωση.
  7. Τελικά μάθαμε να ξεχωρίζουμε μεταξύ του “free software” (Ελεύθερου λογισμικού) και του “freeware” (δωρεάν). Ο όρος “freeware” σημαίνει λογισμικό που μπορείτε να αναδιανείμετε, αλλά συνήθως δεν μπορείτε να μελετήσετε και να τροποποιήσετε τον πηγαίο κώδικα, έτσι τα περισσότερα δεν είναι Ελεύθερο Λογισμικό. Δείτε την σελίδα για τις Λέξεις και Φράσεις που προκαλούν σύγχυση για περισσότερες πληροφορίες.

back to top

Translations of this page