Γιατί το Λογισμικό Δεν Θα Έπρεπε να Έχει Ιδιοκτήτες

του Richard Stallman

Η ψηφιακή τεχνολογία της πληροφορικής συνεισφέρει στον κόσμο, με το να κάνει ευκολότερη την αντιγραφή και τροποποίηση δεδομένων. Οι υπολογιστές υπόσχονται να κάνουν αυτά, ευκολότερα, για όλους μας.

Όχι όλοι, θέλουν να το κάνουν ευκολότερο. Το σύστημα των δικαιωμάτων δημιουργών, δίνει στα προγράμματα λογισμικού "ιδιοκτήτες", οι περισσότεροι των οποίων σκοπεύουν να παρακρατήσουν τις πιθανές, ευεργετικές δυνατότητες του λογισμικού, μακριά από τους υπόλοιπους ανθρώπους. Αυτοί, θέλουν να είναι οι μοναδικοί που μπορούν να αντιγράψουν και να τροποποιήσουν το λογισμικό που χρησιμοποιούμε.

Το σύστημα των δικαιωμάτων δημιουργών, αναπτύχθηκε με την τυπογραφία - μια τεχνολογία για μαζική παραγωγή αντιγράφων. Τα δικαιώματα δημιουργού (Copyright) ταίριαξε με αυτήν την τεχνολογία, διότι περιόριζε μόνο τους μαζικούς αντιγραφείς βιβλίων. Δεν έπαιρνε την ελευθερία από τους αναγνώστες των βιβλίων. Ένας συνηθισμένος αναγνώστης, ο οποίος δεν κατείχε τυπογραφείο, μπορούσε να αντιγράψει βιβλία μόνο χρησιμοποιώντας χαρτί και μελάνι, και λίγοι αναγνώστες μηνύθηκαν για αυτό.

Η ψηφιακή τεχνολογία, είναι πιο ευέλικτη από το τυπογραφείο: όταν η πληροφορία έχει ψηφιακή μορφή, μπορείτε εύκολα να την αντιγράψετε και να την μοιραστείτε με άλλους. Αυτή ακριβώς η ευελιξία, εδημιούργησε έναν κακό συνδυασμό με ένα σύστημα παρεμφερές με τα δικαιώματα δημιουργού. Αυτός είναι και ο λόγος πίσω από την κλιμακούμενη μοχθηρία και τα δρακόντεια μέτρα να επιβληθούν τα δικαιώματα δημιουργών λογισμικού. Λάβετε υπ'όψιν σας τις τέσσερις πρακτικές της Ένωσης Εκδοτών Λογισμικού (Software Publishers Association - SPA):

Και οι τέσσερις παραπάνω πρακτικές, προσομοιάζουν αυτές που χρησιμοποιήθηκαν στην πρώην Ε.Σ.Σ.Δ., όπου κάθε φωτοτυπικό μηχάνημα είχε και από έναν φρουρό ώστε να προλαβαίνει τις παράνομες αντιγραφές, όπου οι ιδιώτες έπρεπε να αντιγράφουν πληροφορίες κρυφά, και να τις περνούν χέρι με χέρι, τα λεγόμενα  “samizdat”. Υπάρχει βέβαια μια διαφορά: το κίνητρο στην Σοβιετική Ένωση για τον έλεγχο της πληροφορίας, ήταν πολιτικό ενώ στις Η.Π.Α. το κίνητρο είναι το κέρδος. Αλλά αυτές είναι οι ενέργειες που μας επηρεάζουν, όχι τα κίνητρα. Κάθε προσπάθεια για παρεμπόδιση του διαμοιρασμού της πληροφορίας, για οποιοδήποτε λόγο, οδηγεί στις ίδιες μεθόδους και στην ίδια σκληρότητα.

Οι ιδιοκτήτες έχουν διαφόρων ειδών επιχειρήματα, για την απόδοση σε αυτούς του ελέγχου για το πώς χρησιμοποιούμε την πληροφορία:

Τί χρειάζεται η κοινωνία ; Χρειάζεται πληροφορία η οποία να είναι πράγματι διαθέσιμη στους πολίτες αυτής, για παράδειγμα, προγράμματα τα οποία οι άνθρωποι θα μπορούν να διαβάζουν, επιδιορθώνουν, προσαρμόζουν και βελτιώνουν, όχι απλώς να τα λειτουργούν. Αλλά συνήθως αυτό που παρέχουν οι ιδιοκτήτες λογισμικού, είναι κάτι που δεν μπορούμε να μελετήσουμε ή αλλάξουμε.

Η κοινωνία επίσης χρειάζεται ελευθερία. Όταν ένα πρόγραμμα, έχει ιδιοκτήτη, οι χρήστες χάνουν ελευθερία να ελέγξουν μέρος της δικής τους ζωής.

Και πάνω από όλα, η κοινωνία χρειάζεται να ενθαρρύνει το πνεύμα της εθελοντικής συνεργασίας ανάμεσα στους πολίτες της. Όταν οι ιδιοκτήτες λογισμικού μας λέγουν, πώς βοηθώντας τους γειτονές μας με έναν φυσικό τρόπο, αυτό είναι 'πειρατεία', μολύνουν το πνεύμα των πολιτών της κοινωνίας μας.

Για αυτό λέμε πώς το Ελεύθερο Λογισμικό είναι θέμα ελευθερίας, όχι τιμής.

Το οικονομικό επιχείρημα για τους ιδιοκτήτες του λογισμικού είναι λάθος, αλλά το οικονομικό θέμα είναι πραγματικό. Κάποιοι άνθρωποι, γράφουν χρήσιμα προγράμματα για την χαρά της συγγραφής ή για τον θαυμασμό και την αγάπη, αλλά εάν θέλουμε περισσότερο λογισμικό από όσο γράφουν αυτοί οι άνθρωποι, πρέπει να εγείρωμε πόρους.

Για δέκα χρόνια τώρα, οι συγγραφείς ελεύθερου λογισμικού, δοκίμασαν διάφορες μεθόδους ώστε να βρουν πόρους, με κάποια επιτυχία. Δεν υπάρχει ανάγκη να γίνει κάποιος πλούσιος, η μέση οικογένεια στις Η.Π.Α. έχει εισόδημα περί τις 35 χιλιάδες δολλάρια Η.Π.Α. το οποίο εισόδημα είναι αρκετά θελκτικό για πολλές εργασίες λιγότερο ικανοποιητικές από την συγγραφή προγραμμάτων.

Για χρόνια, μέχρι που μια συμμαχία το κατέστησε μη αναγκαίο, έβγαζα τα προς το ζην κάνοντας κατά παραγγελίαν βελτιώσεις σε Ελεύθερο Λογισμικό που είχα γράψει. Κάθε βελτίωση, προσθέτονταν στην  κανονική έκδοση και τελικά κατέληγε να είναι διαθέσιμη στο ευρύ κοινό. Οι πελάτες με πλήρωναν να εργαστώ στις βελτιώσεις που ήθελαν, παρά στα χαρακτηριστικά τα οποία σε άλλη περίπτωση, θα θεωρούσα υψηλής προτεραιότητας.

Το Ίδρυμα Ελεύθερου Λογισμικού (FSF), ένα μη-φορολογητέο φιλανθρωπικό ίδρυμα για την ανάπτυξη ελεύθερου λογισμικού, εγείρει πόρους με το να πωλεί GNU CD-ROMs, T-shirtsεγχειρίδια, και πολυτελείς διανομές, (όλα εκ των οποίων οι χρήστες είναι ελεύθεροι να αντιγράψουν και να τροποποιήσουν), όπως επίσης και από δωρεές. Τώρα έχει ένα προσωπικό πέντε προγραμματιστών συν τρεις υπαλλήλους που διαχειρίζονται τις ταχυδρομικές παραγγελίες.

Μερικοί συγγραφείς ελεύθερου λογισμικού, βγάζουν χρήματα με το να πωλούν υπηρεσίες υποστήριξης. Η Cygnus Support, με περίπου 50 υπαλλήλους [όταν γραφόταν αυτό το άρθρο], υπολογίζει πώς περίπου το 15 τοις εκατό της εργασίας του προσωπικού της, είναι ανάπτυξη ελεύθερου λογισμικού, ένα σεβαστό ποσοστό για μια εταιρεία λογισμικού.

Εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων των Intel, Motorola, Texas Instruments και Analog Devices έχουν συνεργαστεί να χρηματοδοτήσουν την συνεχιζόμενη ανάπτυξη του ελεύθερου GNU μεταγλωττιστή για την γλώσσα προγραμματισμού C. Εν τω μεταξύ, ο GNU μεταγλωττιστής για την γλώσσα προγραμματισμού Ada, χρηματοδοτείται από την Αεροπορία των Η.Π.Α., η οποία πιστεύει πως αυτός είναι ο πλέον αποδοτικός οικονομικά τρόπος να έχει έναν υψηλής ποιότητας μεταγλωττιστή. [Η χρηματοδότηση της Αεροπορίας των Η.Π.Α. έχει σταματήσει εδώ και κάποιο καιρό, ο GNU Ada Μεταγλωττιστής είναι τώρα σε υπηρεσία και η συντήρησή του, χρηματοδοτείται εμπορικά.]

Όλα αυτά τα παραδείγματα, είναι μικρά, το κίνημα του Ελεύθερου Λογισμικού είναι ακόμα μικρό και ακόμη νεαρό. Αλλά το παράδειγμα του υποστηριζόμενου από ακροατές ραδιοφώνου (στις Η.Π.Α.) δείχνει πως είναι πιθανόν να υποστηριχθεί μια μεγάλη δραστηριότητα, χωρίς να αναγκάζεται ο καθένας χρήστης να την πληρώσει.

Ως χρήστης υπολογιστή σήμερα, μπορεί να βρείτε τον εαυτό σας να χρησιμοποιεί ένα ιδιόκτητο πρόγραμμα. Εάν οι φίλοι σας, σας ζητήσουν ένα αντίγραφο, θα ήταν λάθος να αρνηθείτε. Η συνεργασία είναι σημαντικότερη των δικαιωμάτων δημιουργού. Αλλά η κρυφή, υπόγεια συνεργασία, δεν κάνει για μια καλή κοινωνία. Ο άνθρωπος θα πρέπει να φιλοδοξεί για μια σωστή ζωή, ανοιχτή με υπερηφάνεια και αυτό σημαίνει "Όχι" στο ιδιόκτητο λογισμικό.

Αξίζετε το να μπορείτε να συνεργάζεσθε ανοιχτά και ελεύθερα με άλλους ανθρώπους που χρησιμοποιούν λογισμικό. Αξίζετε να μάθετε πως λειτουργεί το λογισμικό και να διδάξετε τους μαθητές σας με αυτό. Αξίζετε να μπορείτε να προσλάβετε τους αγαπημένους σας προγραμματιστές να το φτιάξουν, όταν αυτό χαλάσει.

Αξίζετε το Ελεύθερο Λογισμικό.


This essay is published in Free Software, Free Society: The Selected Essays of Richard M. Stallman.

back to top

Translations of this page