English [en]   العربية [ar]   български [bg]   català [ca]   Deutsch [de]   ελληνικά [el]   español [es]   فارسی [fa]   français [fr]   עברית [he]   hrvatski [hr]   italiano [it]   日本語 [ja]   മലയാളം [ml]   Nederlands [nl]   polski [pl]   português do Brasil [pt-br]   русский [ru]   Shqip [sq]   தமிழ் [ta]   українська [uk]   Oʻzbekcha [uz]  

This translation may not reflect the changes made since 2011-09-23 in the English original. Please see the Translations README for information on maintaining translations of this article.

چرا مدارس باید منحصرا از نرم‌افزار آزاد استفاده کنند

نوشتهٔ ریچارد استالمن

دلایل جامعی مبنی بر اینکه چرا کاربران باید بر استفاده از نرم‌افزار آزاد پافشاری کنند وجود دارد. نرم‌افزار آزاد به کاربران آزادیِ کنترلِ کامپیوتر خودشان را اعطا می‌کند — با نرم‌افزار اختصاصی، کامپیوتر کاری را که مالک نرم‌افزار می‌خواهد، انجام خواهد داد نه آنچه را که کاربر می‌خواهد انجام دهد. همچنین نرم‌افزار آزاد به کاربران آزادی برای یاری رسانی به یکدیگر را اعطا می‌کند که به زندگی‌ای نیکوکارانه منجر خواهد شد. این دلایل برای مدارس هم همانند تمامی افراد صادق هستند.

اما دلایل ویژه‌ای برای مدارس وجود دارد که موضوع بحث این مقاله است.

اول از همه، نرم‌افزار آزاد می‌تواند در بودجه مدارس صرفه‌جویی کند. حتی در کشورهای ثروتمندتر نیز مدارس با کمبود بودجه مواجه‌اند. نرم‌افزار آزاد، مانند تمام کاربران دیگر، آزادی کپی کردن و منتشر کردن نرم‌افزار را در اختیار مدارس نیز قرار می‌دهد. بنابراین سازمان مدارس می‌تواند کپی‌هایی از تمام آنچه کامپیوترهایشان دارند تهیه کند. در کشورهای فقیر، این امر می‌تواند اختلاف طبقاتیِ دیجیتالی را از بین ببرد.

این دلیل واضح، در حین مهم بودن، بیشتر سطحی است. و توسعه‌دهندگان نرم‌افزارهای اختصاص می‌توانند با اهدای نسخه‌هایی به مدارس این کمبود را بر طرف کنند. (مراقب باشید! — مدارسی که این هدیه‌ها را می‌پذیرند ممکن است بعدها برای ارتقاء آن مجبور به پرداخت مبالغی شوند.) بنابراین بیایید دلایل عمیق‌تری را برسی کنیم.

مدارس باید به دانش‌آموزان روش‌های زندگی‌ای را بیاموزد که به کل جامعه سود رساند. آنها باید همانطور که بازیافت را ترویج می‌کنند، نرم‌افزار آزاد را نیز ترویج کنند. اگر مدارس به دانش‌آموزان نرم‌افزار آزاد را آموزش دهد، آنها بعد از فارغ‌التحصیل شدن نیز به استفاده از آن ادامه خواهند داد. این امر به کل جامعه کمک می‌کند تا از سلطهٔ (و فریب خوردن توسط) شرکت‌های بزرگ رهایی یابند. این شرکت‌ها به همان دلیلی نمونه‌های رایگان را به مدارس هدیه می‌کنند که شرکت‌های تنباکوسازی سیگار رایگان توزیع می‌کنند: تا کودکان را به آن عادت دهند(۱). آنها بعد از بزرگ‌شدن و فارغ‌التحصیل شدن این کودکان، به آنها تخفیف نخواهند داد.

نرم‌افزار آزاد این اجازه را به کودکان می‌دهد که بیاموزند نرم‌افزار چگونه کار می‌کند. هنگامی که این کودکان به سن نوجوانی پا می‌گذارند، تعدادی از آنان می‌خواهند همه چیز را در مورد کامپیوتر خود و نرم‌افزارهایش بدانند. در همین سن است که افرادی که می‌خواهند برنامه‌نویسان خوبی شوند، باید آن را فرا گیرند. برای یادگیری نوشتن یک برنامهٔ خوب، دانش‌آموزان احتیاج دارند که مقدار زیادی کد را بخوانند و بنویسند. آنها احتیاج دارند تا برنامه‌هایی را که مردم به راستی استفاده می‌کنند مطالعه کنند. آنها برای خواندن کد برنامه‌هایی که هر روز استفاده می‌کنند، به شدت مشتاق خواهند بود.

نرم‌افزار اختصاصی تشنگی آنان برای آموختن را نمی‌پذیرد: می‌گوید: ”دانشی که شما می‌خواهید سری است — یادگیری آن ممنوع است!“ نرم‌افزار آزاد تمام افراد را به یادگیری تشویق می‌کند. جامعه نرم‌افزار آزاد ”کشیشی بودن تکنولوژی“ را که عموم را در بی‌خبری از نحوهٔ عملکرد تکنولوژی باقی می‌گذارد را نمی‌پذیرد؛ ما تمام دانش‌آموزان را در هر سنی و با هر شرایطی به مطالعه کد و آموختن هر آنچه آنان می‌خواهند تشویق می‌کنیم. مدارسی که از نرم‌افزار آزاد استفاده می‌کنند باعث پیشرفت دانش‌آموزانی که استعداد برنامه‌نویسی دارند می‌شود.

دلیل بعدی استفاده از نرم‌افزار آزاد در مدارس در سطح عمیق‌تری قرار دارد. ما از مدارس انتظار داریم که به دانش‌آموزان حقایق اساسی و مهارت‌های کاربردی را آموزش دهند، اما این تمام وظیفهٔ آنان نیست. وظیفهٔ اساسی‌تر مدارس این است که به دانش‌آموزان آموزش دهد چگونه شهروندان و همسایگان خوبی باشند — با افرادی که به کمک آنان احتیاج دارند همکاری کنند. این امر در مبحث کامپیوتر به این معنی است که به آنان به اشتراک‌گذاری نرم‌افزار را آموزش دهیم. بالاتر از همه، مدارس ابتدایی باید به شاگردان خویش بگویند: ”اگر شما با خود نرم‌افزاری به مدرسه می‌آورید، باید آن را با دیگر کودکان شریک شوید.“ البته، مدراس باید به آنچه می‌گویند عمل نیز کنند: دانش‌آموزان باید قادر باشند تمام نرم‌افزارهایی را که بر روی کامپیوترهای مدارس نصب شده است کپی کنند، به خانه ببرند، و مجددا منتشر کنند.

آموختن استفاده از نرم‌افزار آزاد و شرکت جستن در جامعهٔ نرم‌افزار آزاد، درسی از تعلیمات اجتماعی است. این امر همچنین به دانش‌آموزان انجام اعمال عام‌المنفعه را به جای خدمت به سرمایه داران می‌آموزد. تمام مقاطع تحصیلی باید از نرم‌افزار آزاد استفاده کنند.

  1. شرکت تولید تنباکوی RJ Reynolds بودجه‌ای معادل ۱۵ میلیون دلار در سال ۲۰۰۲ برای توزیع نمونه‌های رایگان سیگار، حتی برای جلب توجه کودکان، صرف کرد. http://www.bbc.co.uk/worldservice/sci_tech/features/health/tobaccotrial/usa.htm را ببینید.

[FSF logo]“Our mission is to preserve, protect and promote the freedom to use, study, copy, modify, and redistribute computer software, and to defend the rights of Free Software users.”

The Free Software Foundation is the principal organizational sponsor of the GNU Operating System. Support GNU and the FSF by buying manuals and gear, joining the FSF as an associate member, or making a donation, either directly to the FSF or via Flattr.

بازگشت به بالا