Ta strona jest tłumaczeniem z angielskiego.
Dlaczego szkoły powinny używać wyłącznie wolnego oprogramowania
Istnieją istotne powody, dla których każdy użytkownik komputera powinien nalegać na używanie wolnego oprogramowania: daje ono użytkownikom możliwość kontrolowania ich własnych komputerów – przy oprogramowaniu prawnie zastrzeżonym, komputer robi to, czego chce właściciel oprogramowania, a nie to, czego chce od niego użytkownik. Wolne oprogramowanie daje także możliwość współpracy, prowadzenia uczciwego stylu użycia. To dotyczy wszystkich, nie tylko w szkołach. Ten artykuł porusza dlaczego to jest szczególnie ważne w przypadku szkół.
Działalności edukacyjne (w tym również szkoły) mają obowiązek nauczać wyłącznie na wolnym oprogramowaniu. Oto powody.
Po pierwsze, wolne oprogramowanie pozwala zaoszczędzić szkołom mnóstwo pieniędzy. Wolne oprogramowanie daje szkołom, podobnie jak i innym użytkownikom, prawo do kopiowania i rozpowszechniania programów, dzięki czemu szkoła może wykonać kopie programów dla wszystkich komputerów, jakie są w jej posiadaniu. Biednym krajom pozwala to zlikwidować „cyfrową barierę”.
Ta oczywista przyczyna, choć istotna, jest raczej powierzchowna. Producenci oprogramowania prawnie zastrzeżonego często eliminują ten problem poprzez rozdawanie darmowych kopii swojego oprogramowania dla szkół. (Uważajcie! Szkoły, które przyjmują takie propozycje, mogą w przyszłości być zmuszone do płacenia za aktualizacje programów). Dlatego przejdźmy do głębszych przyczyn.
Szkoły mają misję społeczną: uczyć uczniów jak być obywatelami silnego, zdolnego, niezależnego, współpracującego i wolnego społeczeństwa. Z tego powodu powinny promować używanie wolnego oprogramowania dokładnie tak, jak teraz promują odzyskiwanie surowców wtórnych. Jeśli szkoły będą uczyć wolnego oprogramowania, to uczniowie będą mieli tendencje by wciąż używać wolnego oprogramowania po zakończeniu szkoły. To pomoże społeczności jako całości uniknąć zdominowania (i oszukania) przez wielkie korporacje.
To czego szkoły powinny odmówić to nauka zależności. Korporacje bowiem oferują szkołom bezpłatne próbki z tego samego powodu, dla którego firmy tytoniowe rozprowadzają bezpłatne papierosy nieletnim: żeby dzieci uzależnić (1). W momencie gdy uczniowie dorosną i skończą szkołę nie będą im już dawać zniżek.
Wolne oprogramowanie pozwala studentom uczyć się, w jaki sposób działają programy. Kiedy uczniowie osiągają wiek kilkunastu lat część z nich chce się nauczyć wszystkiego, czego tylko można się nauczyć o swoim komputerze i jego oprogramowaniu. Są bardzo ciekawi kodu źródłowego programów których używają każdego dnia. Żeby nauczyć się pisać dobre programy, uczniowie muszą przestudiować mnóstwo kodu źródłowego i mnóstwo kodu napisać. Muszą poznawać i rozumieć prawdziwe programy, z których ludzie naprawdę korzystają. Pozwala na to jedynie wolne oprogramowanie.
Oprogramowanie prawnie zastrzeżone odrzuca ten głód wiedzy; mówi „informacje, których pragniesz, są tajemnicą—uczenie się jest zakazane!”. Tymczasem wolne oprogramowanie wręcz zachęca każdego do nauki. Społeczność wolnego oprogramowania odrzuca „kastę kapłanów techniki”, którzy utrzymują zwykłych ludzi w niewiedzy, w jaki sposób ich oprogramowanie faktycznie działa; zachęcamy uczniów w każdym wieku i z każdej grupy społecznej do studiowania kodu źródłowego i nauczenia się tak wiele, jak tylko zechcą. Szkoły korzystające z wolnego oprogramowania umożliwią utalentowanym w programowaniu uczniom dalsze postępy.
Najgłębszym powodem do korzystania wolnego oprogramowania w szkołach jest edukacja moralna. Oczekujemy od szkół uczenia podstawowych faktów i użytecznych umiejętności, ale nie jest to ich całe zadanie. Najbardziej fundamentalną misją szkoły jest nauka dobrego obywatelstwa, co obejmuje nawyk pomagania innym. W dziedzinie komputerów to oznacza uczenie ludzi dzielenia się oprogramowaniem. Szkoły, poczynając już od żłobka, ponad wszystko powinny powtarzać swoim wychowankom: „jeśli przynosisz program do szkoły, musisz podzielić się nim z innymi dziećmi. Musisz też pokazać kod źródłowy klasie, w wypadku kiedy ktoś będzie chciał się uczyć.”
Oczywiście szkoły muszą się stosować do zasad, które same głoszą: oprogramowanie zainstalowane przez szkołę powinno być dostępne dla uczniów do kopiowania, zaniesienia do domu, i dalszego jego rozpowszechniania.
Uczenie korzystania z wolnego oprogramowania, i współdziałania w ramach społeczności wolnego oprogramowania, jest praktyczną lekcją wychowania obywatelskiego. Daje także uczniom model do naśladowania w postaci służby społeczeństwu zamiast rekinom biznesu. Dlatego wszystkie szkoły wszystkich poziomów powinny korzystać z wolnego oprogramowania.
- Firma tytoniowa RJ Reynolds została w 2002 roku ukarana grzywną 15 milionów dolarów za wręczanie bezpłatnych próbek papierosów na imprezach uczęszczanych przez dzieci. Zobacz http://www.bbc.co.uk/worldservice/sci_tech/features/health/tobaccotrial/usa.htm.